Translate

2015(e)ko martxoaren 24(a), asteartea

Zer dira har zuloak "agujeros de gusano"

Zulo harra edo "agujero de gusano" tunel bat da espazio-denboratik 2 puntu konektatzen dituena edo bi unibertso paralelo konektatzen dituena. Inoiz ez da ikusi bat eta ez dago frogariturik existitzen direla, baina matematikoki izan lirateke.

Horrela deitzen zaie zeren kidetu egiten dira har bat sagar bat barrutik zeharkatzean beste muturrera ailegatzeko, kanpotik joan beharrean. Horrela, har zuloak laburbideak dira espazio-denboraren ehunetik. 2 puntu oso distanteak lotzea ahaltzen du eta azkarrago atrabesatzen dute unibertsoa agiaren abiadura baino.

Einsteinen relatibitatearen teoriaren arabera, har zuloak existitu ahal dira. Sarrera bat daukate eta ere irteera bat espazio edo denborako punto ezberdinetan. Hiper espazioan konektatzen den tunela, distorsio denboratik eta grabetateagatik sortzen den dimentsioa da.

Einsten eta Rosen teoria bat planteatu zuten zer gertatzen zen zulo beltz batearen barnean ikastean. Horregatik Einsten-Rosen zubia deitzen diote.

2015(e)ko martxoaren 21(a), larunbata

Da gure unibertsoa unibertso bakarra?

Zientzialariek "unibertso paraleloak" egotearen aukerak daudela, teoria honetan infinitu unibertso egon ahal direla espazio fisiko berdina okupatzen dutena eta beraien artean koesistitzen dutenak.
Fisikak beti saiatu egin du gure unibertsoen gauza guztiak azaltzea eta hau dena materializatu egin zen kate teoriarekin. Teoria honen aurretik unibertsoa armonikoa eta establea zela pensatzen zen, baina teoria hauek frogatu egiten dute unibertsoa izugarri dinamikoa dela.
Kate teoria, teoria dotorea da, eta azaltzen du unibertsoa inauditua dela, eta materiaren unitatea kateez sortuta dagoela eta kate bakoitza tono bat daukala, unibertsoa orkerstatu egongo balira. Gainera azaltzen du "Big Bang-ren" jatorria azaltzen du, branen talkaren gatik, super katea unibertsoa estali egiten du, eta honek hamaika dimentsio dituela. Eta inri gehiagorako, unibertso bat sortu ahal genuke.

Informazio gehiagorako video hau ikusi. duda bat sortzen bazaizue galdetu ahal duzue.
https://www.youtube.com/watch?v=mqBLKeUL-UM&list=PL881C809C1157D947&index=2

Higgs bossoia

Zer da Higgs bosoia?
Higgs bosoia funtsezko partikula hipotetiko masibo bat da. Bere existentzia partikulen fisikako eredu estandarrak iragartzen du. Paper garrantzitsu bat betetzen du beste funtsezko partikula batzuen masaren azalpenean, batez ere masarik gabeko fotoiaren eta W eta Z bosoi astunen arteko diferentzia. Masadun funtsezko partikulak eta fotoiek eragindako elkarreragin elektromagnetikoaren eta W eta Z bosoiek eragindako elkarreragin nuklear ahularen arteko diferentzia kritikoak dira materiaren egitura mikroskopikoaren (eta hala makroskopikoaren) arlo askotan. Honekin, partikula existitzen bada, Higgs bosoiak eragin handia izango luke fisikan eta egungo munduan. Egundaino, aztertu eta argitaratutako datu enpirikoen metaketa ez da nahikoa zuzenean Higgs bosoiaren existentzia baieztatzeko, hala ere, eredu estandarreko funtsezko partikulen artean oraindik esperimentalki behatua izan ez den bakarra da.
Higgs mekanismoa, bosoi bektoreari masa ematen diona 1964an teorizatu zuten Peter HiggsekFrançois Englertek eta Robert Broutek (Philip Andersonen ideiekin lanean ari zirenak), baita modu independentean Gerald GuralnikekCarl Richard Hagenek eta T. W. B. Kibblek. Higgsek -Physical Review aldizkarira zuzendutako gutun bati gehitutako iruzkin batean- partikula eskalar masibo baten existentzia teoriaren froga bat izango litzatekeela proposatu zuen. Steven Weinberg eta Abdus Salam izan ziren Higgsen mekanismoa simetria elektroahularen hauste espontaneoari aplikatzen lehenak. Teoria elektroahulak W eta Z bosoien antzeko masa duen partikula neutro bat iragartzen du.
Video onetan ikusiko duzue Higgs bosoiaren informazio gehiago.